Japońscy naukowcy sprawdzili na myszach, jak niski poziom testosteronu i dieta bogata w fruktozę działają na wątrobę. Okazało się, że razem szkodzą jej znacznie bardziej niż osobno, a ważną rolę w tym procesie odgrywają bakterie jelitowe.

Stłuszczenie wątroby dotyczy milionów mężczyzn

Badanie dotyczy choroby o nazwie MASLD, czyli metabolicznie uwarunkowanej stłuszczeniowej choroby wątroby. Według informacji podanych przez zespół z Osaka Metropolitan University dotyka ona około 40% dorosłych mężczyzn na świecie. Jej najwcześniejszą fazą jest stłuszczenie wątroby, czyli nadmierne odkładanie się w niej tłuszczu.

Z chorobą wiąże się kilka czynników: otyłość, cukrzyca typu 2, niski poziom testosteronu oraz duże spożycie fruktozy, którą znajdziemy w słodzonych napojach i żywności przetworzonej. Dotąd nie było jasne, czy te czynniki po prostu się sumują, czy może wzmacniają nawzajem.

Jak przebiegał eksperyment

Zespół kierowany przez doktoranta Hiroki Takahashiego i profesora nadzwyczajnego Naoki Haradę wykorzystał ośmiotygodniowe samce myszy, podzielone na sześć grup. U części zwierząt obniżono poziom testosteronu poprzez kastrację, pozostałe przeszły operację pozorowaną. Zwierzęta dostawały zwykłą karmę lub dietę z fruktozą, a w niektórych grupach dodatkowo antybiotyki. Badacze analizowali tkankę i komórki wątroby, osocze krwi, kwasy organiczne z jelita ślepego oraz próbki bakterii jelitowych.

Myszy z niskim testosteronem, które dostawały fruktozę, miały cięższe wątroby. U zwierząt leczonych antybiotykami ten przyrost był mniejszy. Każdy z dwóch czynników osobno powodował tylko niewielkie zmiany poziomu trójglicerydów w wątrobie, natomiast razem wyraźnie nasilały gromadzenie się tłuszczu i pogarszały stłuszczenie.

Rola bakterii jelitowych i pirogronianu

U myszy narażonych na oba czynniki zmienił się skład flory jelitowej oraz aktywność genów w wątrobie, a w jelicie ślepym wzrósł poziom pirogronianu, związku biorącego udział w metabolizmie energetycznym. Dalsze doświadczenia na izolowanych komórkach wątroby myszy pokazały, że pirogronian i fruktoza razem sprzyjają odkładaniu się tłuszczów w tych komórkach.

Takahashi tak opisał wyniki: „pirogronian działa synergistycznie z fruktozą, wspierając gromadzenie lipidów obojętnych w hepatocytach”. Autorzy chcą teraz wyjaśnić, w jaki sposób pirogronian sprzyja magazynowaniu trójglicerydów. Mają nadzieję, że pozwoli to opracować leki oraz metody zapobiegania chorobie poprzez zmiany w diecie.

Co to oznacza dla czytelnika w Polsce

Na razie to wyniki badań na myszach i izolowanych komórkach, więc nie należy ich przekładać wprost na ludzi. Nie ma podstaw, by na tej podstawie zmieniać leczenie czy samodzielnie sięgać po antybiotyki lub preparaty hormonalne. Praca pokazuje jednak kierunek dalszych badań: wątroba może reagować na dietę inaczej w zależności od gospodarki hormonalnej i składu mikrobiomu.

Choroby wątroby związane ze stylem życia dotyczą także Polski i innych krajów UE, a słodzone napoje i przetworzona żywność są u nas powszechne. Praktyczny wniosek jest znany: warto ograniczać słodzone napoje i produkty z dużą ilością dodanych cukrów. Mężczyźni z objawami niedoboru testosteronu, nadwagą lub cukrzycą powinni omówić stan wątroby i badania kontrolne z lekarzem.

• Co zbadano: połączenie niskiego testosteronu i diety z fruktozą u myszy.
• Co zaobserwowano: wyraźnie większe stłuszczenie wątroby niż przy każdym czynniku osobno.
• Możliwy mechanizm: zmiany w bakteriach jelitowych i wzrost poziomu pirogronianu.

Źródło: ScienceDaily – „Low testosterone may make sugar far more harmful to your liver”