Amerykański senator Chris Murphy przeszedł w sobotę udar mózgu, ale według jego biura rokowania są bardzo dobre. Ta historia przypomina, jak ważna jest umiejętność szybkiego rozpoznania pierwszych sygnałów. Pomaga w tym łatwy do zapamiętania akronim BE FAST.

Szybka reakcja w praktyce

53-letni senator z Connecticut poczuł drętwienie ręki podczas meczu hokejowego syna. Z oświadczenia jego współpracowników wynika, że zareagował od razu i szybko trafił pod opiekę lekarzy. To dokładnie ten scenariusz, który zalecają specjaliści. Amerykańskie Stowarzyszenie Udarowe podkreśla, że im szybciej chory zostanie zbadany, tym większa szansa na przeżycie i pełny powrót do zdrowia oraz mniejsze ryzyko trwałego uszkodzenia mózgu.

Sześć liter, sześć sygnałów ostrzegawczych

Każda litera angielskiego hasła BE FAST oznacza jeden objaw, na który warto zwrócić uwagę u siebie lub u kogoś w pobliżu:

• B – Balance (równowaga): zawroty głowy, kłopoty z chodzeniem lub nagła utrata równowagi.
• E – Eyes (oczy): niewyraźne lub podwójne widzenie albo utrata wzroku w jednym oku.
• F – Face (twarz): poproś osobę o uśmiech. Jeśli uśmiech jest asymetryczny, a jedna strona twarzy opada lub jest zdrętwiała, to niepokojący sygnał.
• A – Arm (ręka): drętwienie lub osłabienie jednej ręki. Poproś o uniesienie obu rąk i sprawdź, czy jedna nie opada.
• S – Speech (mowa): mowa bywa bełkotliwa lub trudna do zrozumienia. Poproś o powtórzenie prostego zdania.
• T – Time (czas): jeśli pojawia się któryś z tych objawów, trzeba jak najszybciej wezwać pomoc medyczną.

Wśród innych ważnych symptomów udaru wymieniono ponadto silny ból głowy, splątanie oraz drętwienie jednej połowy ciała.

Co dzieje się w mózgu

Udar występuje, gdy zostaje przerwany dopływ krwi do mózgu lub w jego wnętrzu. Może to nastąpić, gdy tętnica jest zablokowana, albo gdy pęka naczynie krwionośne w mózgu. Tkanka mózgowa pozbawiona tlenu może zostać trwale uszkodzona, co prowadzi do długotrwałej niepełnosprawności, a nawet śmierci. W Stanach Zjednoczonych udar jest czwartą najczęstszą przyczyną zgonów. Według Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego w 2023 roku zabił ponad 162 tysiące osób.

Co to oznacza dla czytelnika w Polsce

Choć dane pochodzą z USA, mechanizm udaru i zasady jego rozpoznawania są takie same na całym świecie, więc reguła BE FAST przydaje się także u nas. Różni się tylko numer alarmowy: zamiast amerykańskiego 911 w Polsce dzwonimy pod 999 (pogotowie ratunkowe) lub pod ogólny numer alarmowy 112.

W praktyce oznacza to, że nie warto czekać, czy objawy same miną, ani zastanawiać się, czy to na pewno nic poważnego. Przy podejrzeniu udaru liczy się każda minuta. Warto też pokazać tę prostą regułę najbliższym, zwłaszcza starszym członkom rodziny. Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.

Źródło: NPR – „Do you know signs of a stroke? BE FAST are the words to remember”